bir aşure veri hikâyesi · #001
← aşure Tera Balonu

Bir veri hikâyesi · 8 Kasım 2026'da güncellendi

Bir balon nasıl şişer, nasıl patlar?

131 fon kapandı.24 İçeride 455.758 kişinin parası vardı.32

Bu hikâye, o paranın nasıl büyüdüğünü ve nasıl sıkıştığını adım adım anlatıyor. Aşağı kaydırın. Balon sizinle birlikte şişecek.

Aşağı kaydırdıkça balon şişecek

Başlamadan

Önce altı kelime

Finansçı olmanız gerekmiyor. Bu altı kelime yeter. Kartlara dokunun.

1 · Kuruluş

Küçük bir aracı kurum

Tera, İstanbul'daki onlarca aracı kurumdan biriydi.3

Sonra satın almaya başladı. Ve bir fon kurdu.

  1. 2005Tezmen ailesi bir aracı kurum alıyor.Adı Tera Menkul Değerler oluyor.5
  2. 2016–2021Satın almalar başlıyor.Erste Securities ve Şeker Portföy alınıyor. Bir yatırım bankası ve bir kripto platformu kuruluyor.5
  3. 11 Mart 2021TLY fonu kuruluyor.Bu hikâyenin merkezindeki fon.4
  4. Aralık 2022Tera borsaya giriyor.2023'te bir dönem TLY'nin parasının %99'u Tera hissesinde.3
  5. 12 Ağustos 2025TLY herkese açılıyor.Artık her bankadan alınabiliyor.4
  6. 2026Zirve.251 binden fazla müşteri. Beşiktaş'ın forma sponsoru.515

Tezmen, Tera'yı “Türkiye'nin Goldman Sachs'ı” diye tanıtıyordu.Bloomberg, aktaran Medyascope 2

2 · Kaç kat?

Önce siz tahmin edin

Tera hissesi, borsaya girdiği Aralık 2022'den Nisan 2026'ya kadar kaç katına çıktı?

1×10×100×1.000×

Tahmininiz: 10×

Tera yalnız değildi. Aşağı kaydırın: dört isim, dört rekor.

Başlangıç fiyatının kaç katı?
Vişne Madencilik22×
Destek Finans Faktoring48×
TERA hissesi≈ 400×
TLY fonu (son 3 yıl)600×+
Ölçek logaritmik: her çizgi bir öncekinin 10 katı.

1× hiç değişmemek demek. 10×, 100 liranın 1.000 lira olması.

22×

Vişne Madencilik. Şubat 2025'te borsaya girdi. Temmuz sonunda 22 katına çıkmıştı.3

−%89

Sonra çöktü. Nisan 2026'da zirvesinin %89 altındaydı.3

SPK, iki Tera fon yöneticisine bu hissedeki işlemler için para cezası kesti.329

48×

Destek Finans Faktoring. Borsanın en değerli üçüncü şirketi oldu.3

Halka açık hisselerinin yaklaşık %18'i Tera fonlarındaydı.3

≈ 400×

Tera'nın kendi hissesi. Piyasa değeri 4,5 milyar dolara ulaştı.3

600×+

TLY fonu. Üç yılda %60.000'in üzerinde.36

Bu rekorları kâr getirmedi. Nasıl mı? Sıradaki bölüm.

3 · Makine

Kendi kendini besleyen döngü

Mekanizma beş adım. Okları kullanın.87

Balon şişer
1
2
3
4
5

Sığ hisse: borsada az payı dolaşan şirket. Az alımla çok yükselir.

Döngünün bir yakıtı daha vardı: borç. Bir yılda 453 katına çıktı.3

132 milyon TL2024 sonu

59,8 milyar TL2025 sonu

Karelerin alanı tutarla orantılı. 453 kat = 59,8 milyar ÷ 132 milyon.

4 · Kalabalık

Bir tahmin daha

2025'in başında TLY fonunun kaç yatırımcısı vardı?

Şimdi o 11 kişinin nasıl yarım milyona dönüştüğünü izleyin.

111 nokta = 1 kişi
TLY yatırımcıları
11

2025 başı. Fon yalnızca varlıklı yatırımcılara satılıyor.4

159

Haziran 2025. Fonda ≈30 milyar TL var.4

Kişi başı ortalama 188 milyon TL.

Hesap: 29,97 milyar TL ÷ 159 kişi.

43.228

Fon herkese açıldı. Aralık 2025'te 43 bin kişi.4

Ölçek değişti: 1 nokta = 100 kişi.

103.757

17 Eylül 2026. TLY'de 103.757 kişi. ≈243,6 milyar TL.4

455.758

131 fonun tamamında 455.758 kişi.32

Pembeler TLY'de. Gerisi diğer fonlarda.

5 · İsimler

Dosyadaki isimler

Kriz bir borsa hikâyesi olarak başladı, kısa sürede Ankara'ya ulaştı. Fon yöneticilerinin yanında bir eski milletvekili ve bir eski bakan tutuklandı, iki üst düzey kamu yöneticisi görevinden ayrıldı.

Bir karta dokunun. O kişinin bağlantıları ağda açılır.

Durumlar 6 Kasım 2026 itibarıyla. Fotoğraf yok; kartlar baş harflerden. “Tutuklu” tutuklu yargılama demek. Kimse hakkında hüküm yok. İddia etiketi, kanıtlanmamış bir suçlama demek.

Meclis araştırması: 5 önerge, 0 kabul

8 Ekim'de Yeni Yol, İYİ Parti, CHP, DEM Parti ve YENİ Parti'nin araştırma önergeleri AKP ve MHP oylarıyla reddedildi.68

6 · Bağlar

Kim neye bağlı?

Her çizgi belgelenmiş bir bağ. Turuncu kesikli çizgi: henüz kanıtlanmamış iddia. Bir noktaya dokunun.

7 · Uyarılar

Kimse görmedi mi?

Gördüler. İşte bir yıllık uyarı listesi.

UyarıBüyümeKırılma
  1. Haz 2025Eski MASAK yöneticisi Ramazan Başak Tera'yı şikâyet ediyor.22
  2. Ağu 2025Vişne Madencilik bir ayda %75 düşüyor.3
  3. Eki 2025SPK iki kişiye 8,88'er milyon TL ceza kesiyor.29
  4. 4 Kas 2025Bakan Şimşek, bazı fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığını söylüyor.1
  5. 2 Ara 2025Finansal İstikrar Komitesi konuyu görüşüyor.9
  6. Oca 2026Başak dosyayı savcılığa veriyor.22
  7. 8 Nis 2026Başak'ın kendisi gözaltına alınıyor.21
  8. 24 Nis 2026Bloomberg %40.000'lik yükselişi yazıyor.3
  9. Haz–Tem 2026MSCI Türkiye için uyarıyor.3642
  10. 19 Ağu 2026Savcılık soruşturma açıyor.1
  11. 28 Ağu 2026SPK kuralı değiştiriyor. Döngü tersine dönüyor.1

Uyarılar gelirken fonlar üç katına çıktı:

Kasım 2025
≈ 297 milyar TL
Eylül 2026
≈ 800–890 milyar TL

131 fonun toplam varlığı.124

8 · On beş gün

Balon böyle patladı

Kural değişti. Fonlar satmak zorunda kaldı. Gerisi on beş gün sürdü.17

Her kare bir fon. Kaydırın.

28AĞU
131 kare = 131 fon. Pusula'nın 19, Tera'nın 6 fonu işaretli.359 Karelerin sırası temsilidir.
28 Ağustos

SPK kuralı değiştirdi. Fonlar sığ hisseleri satmak zorunda.1

9 Eylül

Pusula grubu, Tera'ya satış için görüşme açtı. Bağlayıcı sözleşme yok.25

13 Eylül

Tezmen, Pusula Finans Holding'in yönetim kurulu başkanı oldu.649

14–15 Eylül

Pusula Portföy'ün başkanı Muhammed Yarız tutuklandı.4111

15 Eylül

Pusula ödeme yapamadı. 19 fonundan ≈132,7 milyar TL çıkmıştı.35

16 Eylül

Tera'nın iki fonu ödeme yapamadı. Borsa %5,54 düştü.33

17 Eylül

SPK 131 fonu kapattı. Tasfiye kararı verildi.24

İki günde ≈30 milyar dolar silindi.36

18 Eylül

Tera'nın fonları İş Bankası'na, diğerleri Ziraat Bankası'na verildi.24

19 Eylül

Tezmen, Turhan, Öztürk ve Alkin kardeşler gözaltında.10

23 Eylül

Beşi tutuklandı. Etkilenen kişi sayısı açıklandı: 455.758.1332

9 · Bugün

Para geri geliyor mu?

Kısmen. Ödemeler 30 Ekim'de başladı.50

Devlet kamu parası koymuyor. Para fonların kendi varlıklarından ve geri alınacak kazançlardan gelecek.37

97,3 milyar TL3 Kasım'a kadar 100 fonda ödenen toplam5152
178.537Anaparasını geri alan kişi52
114Tutuklu kişi (24 Ekim)16
131 fondan 100'ünde ödeme yapıldı
Ödeme yapıldı: 100Henüz ödeme yok: 31

100 fon: Karar ve Takvim.5152 31 = 131 − 100.

Ara ödeme nasıl hesaplanıyor?

Kural basit: Yatırdığınız net tutar kadar, ama en fazla 1 milyon TL.38 Bir tutar deneyin.

Resmî hesap değildir. Tutarı MKK hesaplar; net yatırım, gerçek para giriş ve çıkışlarına göre bulunur.37 Fonda nakit yetmezse ödeme küçük tutarlardan büyüğe sırayla yapılır.38 “Fahiş kazanç” elde ettiği tespit edilenler ara ödeme alamıyor.52

  1. 1 Ekim1 milyon TL sınırı açıklandı.Aynı gün Tera'nın iki yöneticisi tutuklandı.3912
  2. 8 Ekimİlk 17 fon kapandı.≈43 bin kişinin parası bankalara aktarıldı.44
  3. 14 EkimTera holdingine kayyum.Yönetim TMSF'ye geçti.20
  4. 19 EkimSPK Başkanı istifa etti.31 Ekim'de yerine Muhsin Atcı atandı.4659
  5. 22 EkimFon kanunu çıktı.Tahsilatı TMSF yürütecek.3138
  6. 24–26 EkimSoruşturma genişledi.Türkiye Sigorta'nın eski genel müdürü ve Erdoğan'ın eski danışmanı tutuklandı.1617
  7. 30 EkimAra ödemeler başladı.İlk dalga: 7 fon, 235.705 yatırımcı, 29,3 milyar TL.5051
  8. 3 KasımToplam 97,3 milyar TL.Ödemeler bu hafta da sürüyor.52
  9. 6 KasımEski bakan tutuklandı.Fatma Betül Sayan Kaya, örgüt üyeliği ve sermaye piyasası suçlamalarıyla tutuklandı.7071

Cevabı olmayan sorular

Kim kazandı?Fon herkese açılmadan önceki 159 kişi kimdi?4
Paranın tamamı dönecek mi?Uzmanların çoğu şüpheli.1
Düzenleyici neden geç kaldı?Eski bir MASAK yöneticisi: “düzenleme başarısızlığı”.1
Para nereye gitti?Tera bağlantılı Londra şirketi 2025'te rekor kâr açıkladı.19

Okurken: Soruşturma sürüyor. Adı geçenler şüpheli; kimse hakkında hüküm yok. Tezmen ve Yarız suçlamaları reddediyor.2

Kaynaklar bazı sayılarda ayrışıyor. Yatırımcı sayısı: 353 bin ile 455.758 arası. Fon büyüklüğü: 826–891 milyar TL. Ödeme alan yatırımcı (3 Kasım): Karar'a göre 299.464, Takvim'e göre 247.839.5152 Resmî açıklamaları esas aldık.

Teyit

Kaynaklar

Her bilgi en az bir kaynağa bağlı. Hesaplamalar metinde açıkça gösterildi. Bloomberg ve Reuters haberleri bazı yerlerde Türkçe aktarımlardan okundu.